Molla ka origjinen nga Kazakistani

Websitet e Azise Qendrore thone qe molla u shfaq fillimisht ne Kazakistan dhe me pas gjeti rrugen e saj neper cepat e pershtatshem te globit. Ne kodrinat e Tien Shan, ne kufi me Kinen dhe Kirgistanin, cdokush mund te hase ne nje molle kazake.

Per adhuruesit e molleve ka nje informacion interesant qe vjen nga Universiteti i Oksfordit, i cili mundohet te gjurmoje origjinen e molles. Studiuesit e Universitetit te Oksfordit kane mohuar supozimin qe molla eshte frut hibrid dhe pretendojne se kane gjetur origjinen e molles ne Toke.
   
Malus sierversii, sic njihet ne gjuhen e botanisteve, eshte paraardhesi i te gjithe llojeve te molleve rreth globit. E gjendur ne Kazakistan ne kodrinat ne kufi me Kinen dhe Kirgistanin, ky lloj mendohet nga studiuesit te jete lloji i pare i molles qe te kete ekzistuar. Studimet e bera hedhin idene se kjo zone e Kazakistanit eshte vendlindja e te gjithe llojeve te molleve qe ne sot njohim.
 
Websitet e Azise Qendrore shkruajne qe molla u shfaq fillimisht ne kete pike te globit dhe me pas u perhaps ne te katert anet e tij. Ne kodrinat e Tien Shan, ne kufi me Kinen dhe Kirgistanin, cdokush mund te hase ne nje molle te vertete kazake, Malus sierversii.
 
Studiuesit e Universitetit te Oksfordit pretendojne te kene zbuluzr vendlindjen e molleve. Sipas biologjistit te Oksfordit Barry Juniper, ‘Kopeshti I Edenit’ ndodhej ne kopshtet e egra frutore te Tien Shan ne Kazakistan. Keshtu studiuesit konfirmuan  vleresimi e shkrimtarit Britanik Christopher Robbins, i cili ne librin e tij ‘Ne kerkim te Kazakistanit’, e vleresonte kete vebnd aziatik si ‘vendlindjen e molleve dhe tulipaneve’.
 
Zbulimi i studiuesve britanike erdhi si nje surprise. Deri tani, supozohej qe mollet ishin hibride te frutave te ndryshme. Sipas studiuesve, arinjte ndihmuan ne perhapjen e tyre, pasi konsumuan frutat me te medha dhe me te embla i shperndane farat diku tjeter ne fund te procesit te tretjes. Pasi frutat u kultivuan ne zona te ndryshme ato migruan ne perendim. Fillimisht kopshtet frutore u perhapen rreth gjirit persik dhe me pas, ushtare te legjioneve romake i sollen mollet ne Europe, perfshire ketu edhe Britanine e Madhe.
 
Sipas Juniper-it, autor i librit ‘Historia e molleve’ , ‘pasardhesit ’ e ‘Kopeshtit te Edenit’, frutat po rriten ende ne kopshtet e egra frutore te Tien Shan. Biologu thekson qe kohe me pare, ne ate zone ekzistonin pyje frutore te perzier, por sot kane mbetur vetem pak peme, te cilat mund te gjenden vetem me ndihmen e eksperteve.
 
Studimet, te zhvilluara mbi bazat e AND-se te variateteve te ndryshme britanike te Granny Smith dhe Cox's Orange Pippins, i nxorren ekspertet e Oksfordit ne perfundimin se mollet e par ate ngrenshme ne planet u poqen ne zonat malore te Kazakistanit te sotem (zona Almaty), ne nje lartesi mbi 2000 metra, prane kufirit me Kinen.
 
Gjate epokes sovietike, molla Aport, e njohur ne te gjithe boten, kultivohej ne keto zona. Sipas studiueses kazake Tatyana Salovaya, nga fundi i shekullit te kaluar, vetem 20 % e kopshteve frutore gjendeshin ne shpatet e Zailiysky Alatau. Ne 10 vitet ne vazhdim, dijetaret kazake, parashikojne qe 300 hektare te tjere kopshtesh frutore ne Zailiysk dhe pothuaj   100 hektare in Jungar Alatau mund te zhduken.